“Ik wil hier niet per se weg. Maar ik wil dit ook niet nog vijf jaar op exact dezelfde manier doen.”
Bij ontevredenheid over werk gaan we nogal snel in twee richtingen denken:
- blijven;
- of vertrekken.
Terwijl er tussen die twee uitersten behoorlijk veel ruimte zit.
- Je kunt sleutelen aan je huidige job.
- Je kunt verschillende rollen combineren binnen één organisatie.
- Je kunt werk verdelen over meerdere werkgevers, opdrachtgevers of activiteiten.
Daar duiken termen op als jobcrafting, combifuncties en combibanen.
Ze worden soms door elkaar gebruikt, maar betekenen niet hetzelfde.
Wat is jobcrafting?
Bij jobcrafting verander je niet noodzakelijk van job.
Je past elementen van je bestaande werk aan zodat het beter aansluit bij je talenten, interesses, energie of noden.
Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat je:
- meer van bepaalde taken opneemt;
- taken anders organiseert;
- andere samenwerkingen zoekt;
- meer autonomie vraagt;
- een bepaald expertisegebied verder uitbouwt;
- of afspraken maakt waardoor je werk beter past bij je huidige levensfase.
Je functie blijft in grote lijnen bestaan, maar je maakt ze meer van jou.
Jobcrafting verandert dus vooral de inhoud of beleving van één bestaande job.
Wat is een combifunctie?
Bij een combifunctie combineer je verschillende rollen of taken binnen dezelfde organisatie.
Je werkt bijvoorbeeld:
- deels als verpleegkundige en deels als praktijkbegeleider;
- deels in communicatie en deels in projectmanagement;
- deels als docent en deels als onderzoeker;
- of deels operationeel en deels strategisch.
De combinatie wordt onderdeel van je formele of informele werkpakket. Dat kan interessant zijn voor mensen die nood hebben aan variatie, maar niet noodzakelijk verschillende werkgevers willen.
De veelzijdigheid zit hier dus binnen één organisatie.
Wat is een combibaan?
Een combibaan gaat nog een stap verder.
Daar combineer je verschillende professionele activiteiten die niet noodzakelijk binnen dezelfde organisatie vallen.
Bijvoorbeeld:
- drie dagen werknemer en twee dagen zelfstandige;
- werken voor twee verschillende organisaties;
- een vaste job combineren met lesgeven;
- consultancy combineren met creatief werk;
- of verschillende deeltijdse functies naast elkaar opnemen.
De precieze vorm kan sterk verschillen.
Bij een combibaan bestaat je professionele leven bewust uit meerdere werkcontexten.
Zelf hou ik niet van die laatste term. Ik hanteer zelf de term multi-passionate professional of ik zeg dat ik combineer, een job in loondienst met een zelfstandige vennootschap.
Het verschil in één oogopslag
| Werkvorm | Wat verandert? | Waar? |
|---|---|---|
| Jobcrafting | Je past je bestaande job aan | Binnen één functie |
| Combifunctie | Je combineert verschillende rollen | Binnen één organisatie |
| Combibaan | Je combineert verschillende professionele activiteiten | Over meerdere werkcontexten heen |
Waarom zijn deze werkvormen interessant voor veelzijdige professionals?
Omdat het probleem niet altijd is dat iemand de verkeerde job heeft, maar dat de vorm gewoon te smal is geworden.
Voor mensen die veel interesses, vaardigheden of professionele behoeften hebben, kan één klassieke functie onmogelijk alles bevatten.
Dat hoeft ook niet.
- Een job kan bijvoorbeeld veel betekenis en financiële stabiliteit geven, terwijl variatie ergens anders zit.
- Een zelfstandige activiteit kan ruimte geven aan creativiteit, terwijl een vaste job structuur biedt.
- Een extra rol binnen dezelfde organisatie kan net genoeg verandering creëren om opnieuw energie te voelen.
Het geheel moet kloppen. Niet elk afzonderlijk stukje.
Dat is ook waarom ik in mijn coaching bij veelzijdige professionals liever niet meteen vraag: “Welke job past bij jou?”
Maar benieuwd ben naar: “Welke combinatie van werkvormen past op dit moment bij jou?”
Je hoeft niet meteen weg als je werk niet meer helemaal klopt
Wanneer iets begint te wringen, denken we gemakkelijk dat er een grote beslissing nodig is.
- Een andere job.
- Een carrièreswitch.
- Volledig zelfstandig worden.
- Een nieuwe opleiding.
Soms is dat inderdaad nodig.
Maar soms zit er nog veel speelruimte vóór die stap.
- Kun je een deel van je takenpakket veranderen?
- Kan er een extra rol bijkomen?
- Kun je tijdelijk minder werken en daarnaast iets anders testen?
- Kun je een expertise die vandaag nauwelijks ruimte krijgt op een andere plek inzetten?
Die tussenruimte is belangrijk.
Omdat grote beslissingen vaak veel druk creëren. Terwijl een kleinere aanpassing je al heel wat nieuwe informatie kan geven.
Een andere werkvorm lost niet automatisch alles op
Ook hier geldt: meer variatie is niet automatisch beter.
Een combibaan kan aantrekkelijk klinken omdat je verschillende interesses kwijt kunt.
Maar meerdere professionele contexten betekenen vaak ook:
- meer schakelen;
- meer administratie;
- meer verwachtingen;
- meer agenda's;
- en soms minder herstelruimte.
Voor sommige mensen geeft dat energie. Voor anderen creëert het vooral fragmentatie.
Wat je zelf moet ontleden: “Welke vorm ondersteunt hoe ik wil werken en leven?”
Goesting alleen is niet genoeg
Bij keuzes over werk kijk ik graag naar vier elementen:
- goesting: krijg ik hier energie van?
- variatie: krijg ik voldoende verschillende prikkels en rollen?
- betekenis: voelt dit belangrijk of waardevol voor mij?
- geld: kan deze combinatie mijn financiële realiteit dragen?
Die vier hoeven niet allemaal in iedere afzonderlijke job aanwezig te zijn. Maar je totale werkconfiguratie moet voldoende kloppen.
Wie verwacht dat één job tegelijk maximale vrijheid, inkomen, zingeving, creativiteit, zekerheid, variatie en groei biedt, legt ontzettend veel gewicht op één functie.
Een combinatie kan dat gewicht verdelen. Meer over dit MPP-kompas vind je in mijn online traject.
Ook voor organisaties ligt hier een kans
Dit gaat niet alleen over werknemers die creatiever moeten worden met hun loopbaan.
Organisaties hebben hier zelf een belangrijke rol in.
We horen voortdurend dat werkgevers moeilijk mensen vinden of houden.
Maar tegelijk blijven veel jobs ontworpen volgens behoorlijk vaste patronen:
- één functie.
- één takenpakket.
- een bepaald aantal uren.
- een klassieke loopbaanlijn.
Organisaties zeggen dat ze geen mensen vinden. Maar hebben ze al eens gekeken naar het product dat ze proberen te verkopen: de job?
Niet iedere functie kan volledig op maat gemaakt worden.
Teams moeten werkbaar blijven.
Er zijn wettelijke, organisatorische en financiële beperkingen.
Maar tussen een volledig rigide functie en totale individuele vrijheid ligt behoorlijk veel ruimte. Ruimte die we op vandaag te weinig benutten aan beide kanten van het spectrum: werknemer als werkgever.
Daar kunnen jobcrafting, combifuncties en andere flexibele werkvormen interessant worden.
Willen bewegen en kunnen bewegen zijn niet hetzelfde
Een werknemer kan perfect weten welke werkvorm beter zou passen en toch weinig speelruimte ervaren.
Een leidinggevende kan openstaan voor een combinatie, terwijl systemen, regelgeving of personeelsbeleid die mogelijkheid beperken.
Een organisatie kan meer flexibiliteit willen en tegelijk afhankelijk zijn van roosters, bezetting of juridische kaders.
Willen bewegen en kúnnen bewegen zijn niet hetzelfde.
Daarom is dit geen verhaal waarin alle verantwoordelijkheid bij het individu ligt of bij de organisatie. Werk anders organiseren vraagt beweging op meerdere niveaus: bij de professional, de leidinggevende, de organisatie en zelfs het beleid.
Je loopbaan hoeft geen keuze tussen blijven of vertrekken te zijn
Dat vind ik uiteindelijk het interessantste aan deze werkvormen.
Ze maken het speelveld groter.
- Niet iedere professionele twijfel vraagt om ontslag.
- Niet iedere nieuwe interesse vraagt om een carrièreswitch.
- Niet iedere behoefte hoeft binnen dezelfde job opgelost te worden.
- En niet iedere combinatie hoeft voor altijd te blijven bestaan.
- Je werk mag mee veranderen met wat je nodig hebt, kunt dragen en belangrijk vindt.
Richting hebben betekent niet dat je één richting moet kiezen.
Veelzijdig en aan het zoeken naar een werkvorm die beter past?
Wanneer verschillende dingen bij je passen, is de uitdaging vaak niet om eindelijk die ene perfecte job te vinden. Het gaat erom te begrijpen welke combinatie van werk, rollen en contexten jou voldoende goesting, variatie, betekenis én financiële draagkracht geeft en daarnaar te handelen.
In mijn artikel Veel interesses en mogelijkheden? Zo maak je keuzes als multi-passionate professional zoom ik er nog verder op in.
Worstel je vooral met de vraag hoe je al die verschillende kanten professioneel duidelijk maakt? Lees dan ook Hoe positioneer je jezelf als je meerdere dingen doet?.
Wil je graag dat ik even meekijk naar jouw unieke situatie? Snuffel dan even op de shop.
Wil je graag mensen ontmoeten die combineren? Duik dan even in de data van de MPP Meet-Ups.