“Eigenlijk weet ik het wel.”
Je weet dat je huidige job niet meer helemaal klopt.
Je weet dat je met dat idee iets wilt doen.
Je weet dat je aanbod anders moet.
Je weet dat je dat gesprek moet voeren.
Je weet zelfs ongeveer welke volgende stap je zou kunnen zetten.
En toch doe je het niet.
Je begint misschien zelfs opnieuw na te denken. Nog wat extra informatie verzamelen. Nog een scenario uitwerken. Nog eens met iemand praten. Wachten tot je zekerder bent.
SPOILER ALERT: meer inzicht is niet altijd wat je nodig hebt om in beweging te komen.
Weten en doen zijn twee verschillende dingen
We behandelen beslissingen vaak alsof ze een eenvoudig stappenplan volgen:
Ik weet wat ik wil → ik neem een beslissing → ik doe het.
In werkelijkheid zit daar vaak nog een hele ruimte tussen. Je kunt rationeel perfect begrijpen wat een logische volgende stap is en er emotioneel nog niet klaar voor zijn. Je kunt ergens naar verlangen en tegelijk bang zijn voor wat je verliest wanneer je ervoor kiest. Je kunt weten dat iets niet meer klopt, zonder al te weten wat ervoor in de plaats moet komen. Je kunt zelfs een beslissing genomen hebben en merken dat je gedrag nog niet volgt.
Weten alleen is niet voldoende.
Waarom doe je niet wat je eigenlijk al weet?
Er kunnen verschillende dingen spelen.
1. Je wilt eerst zekerheid
Je wilt weten of de keuze de juiste is vóór je ze maakt.
Of die nieuwe job echt beter zal zijn.
Of je onderneming zal werken.
Of mensen je aanbod zullen kopen.
Of je geen spijt zult krijgen.
Of je over een jaar nog hetzelfde zult willen.
Dus probeer je vooraf zoveel mogelijk onzekerheid weg te denken. Dat klinkt verstandig. Tot je informatie probeert te verzamelen die nog niet bestaat. Want sommige antwoorden krijg je pas nadat je iets hebt geprobeerd.
De werkelijkheid weet dingen die jij vooraf niet kunt weten.
2. Je ziet niet alleen wat je kunt winnen
Een nieuwe richting kiezen betekent bijna altijd dat je ook iets achterlaat.
Zekerheid.
Een vertrouwde identiteit.
Status.
Collega's.
Inkomen.
Een versie van de toekomst waarvan je lang dacht dat ze de jouwe zou worden.
Zelfs een keuze waar je naar verlangt, kan dus verlies bevatten. Dat maakt twijfel niet noodzakelijk een signaal dat je moet stoppen. Soms voel je gewoon tegelijk de aantrekkingskracht van wat voor je ligt én het gewicht van wat je achterlaat.
3. Je probeert de definitieve keuze te maken
- “Als ik hiervoor kies, dan moet ik er ook voor gaan.”
- “Als ik mijn job verlaat, kan ik niet meer terug.”
- “Als ik mezelf zo positioneer, sluit ik andere dingen uit.”
- “Als ik hiermee begin, moet het ook lukken.”
Plots draagt één beslissing het gewicht van je volledige toekomst. Geen wonder dat je blijft denken. Niet iedere keuze hoeft een levensbeslissing te zijn.
Je kunt ook iets testen, tijdelijk proberen, kleiner maken of een eerste stap zetten die nieuwe informatie oplevert.
4. Denken voelt productiever dan wachten
Niet weten is ongemakkelijk. Dus gaan we aan het werk.
We lezen.
We analyseren.
We vergelijken.
We maken lijstjes.
We vragen advies.
We volgen nog een opleiding.
Dat kan nuttig zijn. Maar denken kan ook een bijzonder productieve vorm van stilstaan worden. ;-)
Je bent voortdurend met het probleem bezig, waardoor het voelt alsof je vooruitgaat. Terwijl je in werkelijkheid vooral probeert om voldoende zekerheid te verzamelen om eindelijk te durven bewegen.
En again, die zekerheid komt niet altijd.
Meer zelfkennis lost niet alles op
Ik werk veel met mensen die zichzelf al behoorlijk goed kennen. Ze hebben al nagedacht over hun waarden, talenten, interesses, persoonlijkheid en drijfveren. Ze kunnen vaak haarfijn uitleggen waarom ze doen wat ze doen.
En toch lopen ze vast.
Dat vind ik interessant.
Want we vertrekken bij loopbaan- en levensvragen vaak vanuit het idee dat meer zelfkennis vanzelf tot betere keuzes leidt. "Begrijp jezelf goed genoeg en het antwoord verschijnt." Was het maar zo...
Zelfkennis helpt. Absoluut. Maar je kunt jezelf uitstekend begrijpen en nog altijd niet weten wat je nu moet doen.
Op een bepaald moment moet de informatie uit je hoofd aangevuld worden met informatie uit de werkelijkheid.
Maak de beweging kleiner dan de beslissing
Als de grote keuze je verlamt, hoeft het antwoord niet nóg meer nadenken te zijn.
Maak de beweging kleiner.
“Moet ik zelfstandige worden?”
Wordt dan bijvoorbeeld:
Kan ik één opdracht aannemen?
Kan ik met drie ondernemers praten?
Kan ik mijn aanbod één keer proberen verkopen?
“Moet ik van job veranderen?”
Wordt dan:
Kan ik onderzoeken welke andere rollen bestaan?
Kan ik één gesprek voeren buiten mijn huidige organisatie?
Kan ik binnen mijn huidige job iets anders proberen?
“Is dit het aanbod waarmee ik verder moet?”
Kan worden:
Kan ik het aan vijf mensen voorleggen?
Kan ik het één keer verkopen?
Kan ik observeren waarop mensen wel en niet reageren?
Een kleine beweging hoeft je toekomst niet vast te leggen.
Ze moet je vooral nieuwe informatie geven die je alleen kan verzamelen als je beweegt!
Van denken naar bewegen betekent niet dat je zomaar moet springen
“Gewoon doen” vind ik geen goed advies.
Soms moet je inderdaad stoppen met analyseren en iets proberen. Maar beweging zonder richting kan evengoed een manier zijn om onzekerheid te ontvluchten.
Je zegt je job op.
Je begint een nieuwe opleiding.
Je gooit je aanbod om.
Je start alweer een nieuw project.
Vaak omdat niets doen ondraaglijk begint te voelen.
Daarom gaat het niet om denken of doen. Het is ook hier én-én.
Het gaat om een wisselwerking:
stilstaan → richting bepalen → bewegen → observeren → bijsturen.
Je denken helpt je een richting kiezen.
Je beweging geeft je informatie.
En met die nieuwe informatie kun je opnieuw kiezen.
Je hoeft niet alles te weten om te kunnen bewegen
Er bestaat een punt waarop nog meer nadenken je geen beter antwoord meer geeft.
Omdat het volgende stukje van het antwoord niet in je hoofd zit. Het zit in dat gesprek dat je nog niet gevoerd hebt. In de opdracht die je nog niet geprobeerd hebt. In de grens die je nog niet gesteld hebt. In het aanbod dat je nog niet verkocht hebt. In wat je voelt wanneer iets niet langer een gedachte-experiment is, maar werkelijkheid wordt.
Je hoeft dus niet altijd eerst méér te weten.
Soms weet je genoeg om iets in beweging te zetten. En ontdek je pas onderweg wat je daarna moet weten.
Herken je die ruimte tussen weten en doen?
Precies die ruimte fascineert me al een hele tijd.
Wat gebeurt er wanneer je jezelf behoorlijk goed begrijpt, voelt dat er iets moet bewegen, maar daarmee nog niet automatisch weet hoe je verder moet?
Daarover gaat mijn tweede boek.
Niet over het vinden van één pasklaar antwoord, wel over wat er gebeurt tussen inzicht en beweging en hoe je leert navigeren wanneer nog niet alles duidelijk is.
Boek 2 is momenteel in vormgeving en verschijnt binnenkort. Wil je dat proces volgen? Schrijf dan hier in.